Header

Statut Żupny z 22 Kwietnia 1368r.

Statut Żupny Króla Kazimierza III, Wielkiego, wydany 22 Kwietnia 1368 r. a opłacalność wydobywania węgla kamiennego w Polsce, o co chodzi?

O gospodarkę, o prawo, o rozwój ! 
Statut Żupny wzorcem?

Statut żup krakowskich, jest aktem prawnym, ordynacją Króla Kazimierza III (Wielkiego) wydaną w dniu 22 kwietnia 1368 roku. Przepisy tej ordynacji regulowały zasady wydobycia i obrotu naturalnym bogactwem, kopaliną soli. Nadawały moc prawną dawnym, zwyczajowym normom, ordynacja wprowadzała formalne zasady funkcjonowania żup w celu zwiększenia dochodów i ich dystrybucję. Na mocy ordynacji solnej prywatne żupy bocheńskie i wielickie otrzymały status dóbr królewskich. W dzierżawę objęli je mianowani przez króla żupnicy, urzędnicy królewscy. Ordynacja określała przepisy regulujące handel solą uzyskiwaną z żup krakowskich. Nowe przepisy regulowały produkcję soli, opodatkowanie handlu solą oraz warunki eksportu.

Opiece królewskiej poddano także górników. Ordynacja określała wysokość ich zarobków, gwarantowała pomoc materialną dla pracowników żup i dla ich rodzin w razie wypadków w pracy oraz wprowadzała stałe składki na rzecz samopomocy. Powołany został szpital, mający specjalizować się w pomocy zdrowotnej udzielanej górnikom.

Dzięki tej ordynacji, krakowscy, bocheńscy i wieliccy mieszczanie doczekali się wyróżnienia. Otrzymali możliwość korzystania z części dochodów żupniczych. Kolejną część dochodów, tym razem z eksportu soli przeznaczał król na utrzymanie powołanej w roku 1364 Akademi Krakowskiej. Wszechnica ta od XIX wieku nosi miano Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Na czym miałby polegać eksperyment restrukturyzacji kopalin (węglowych) w Polsce, w celu poprawy zyskowności?

Kto miałby przejąć, kto zarządzać, kto nadzorować, kto opodatkować (z tym, zdaje się, najmniejszy problem), jak kształtowałby się podział zysków z tej niebagatelnej części polskich zasobów naturalnych (chodzi o węgiel) ?

Ekonomiści uważają, że polski rząd powinien wystąpić o zmianę decyzji Rady Unii Europejskiej nr 787 z 2010 roku w sprawie pomocy państwa ułatwiającej zamykanie niekonkurencyjnych kopalń węgla kamiennego. Decyzja ta hamuje uniemożliwia finansowanie restrukturyzacji polskiego górnictwa.
Problemy górnictwa węgla kamiennego mają być przedmiotem rozważań 22.IV. br na najbliższej, VII edycji Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach, na sesjach: „Górnictwo. Strategia dla polskiego węgla” oraz „Górnictwo. Rentowna kopalnia”.

wegiel, czarne zloto, solne żupy

Węgiel, czarne złoto. . .

Opracowanie: na podstawie Portalu Gospodarczego.

1